W związku z urodzeniem się żywego dziecka, matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka mogą ubiegać się o przyznanie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, potocznie zwanej „becikowym”.
Wniosek należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. W przypadku dziecka objętego opieką faktyczną albo opieką prawną albo dziecka przysposobionego, wniosek należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką lub przysposobienia, jednak nie później niż do ukończenia przez dziecko 18-go roku życia.
Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną o objęciu matki dziecka opieką medyczną nie później niż od 10-go tygodnia ciąży. Warunek ten oczywiście nie dotyczy osób będących opiekunami faktycznymi bądź prawnymi dziecka.
Nabycie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka związane jest z koniecznością spełnienia kryterium dochodowego. Dochód na osobę w rodzinie nie może przekroczyć kwoty 1922 zł miesięcznie.
Świadczenie wypłacane jest jednorazowo w kwocie 1000 zł na dziecko. W przypadku wystąpienia o przysposobienie więcej niż jednego dziecka lub urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie, zapomoga przysługuje na każde dziecko.
Do wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka należy dołączyć:
1. dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:
- oświadczenia członków rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. O podatku dochodowym od osób fizycznych,
- zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,
- umowę dzierżawy w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,
- umowę o wniesieniu wkładów gruntowych w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,
- odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną;
- przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,
- w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:
- zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub
- informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą,
2. odpis zupełny lub skrócony aktów zgonu rodziców lub odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną;
3. kartę pobytu – w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;
4. kartę pobytu i decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy – w przypadku cudzoziemca posiadającego kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”
5. odpis prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację albo odpis zupełny lub skrócony aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka – w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko;
6. odpis zupełny aktu urodzenia dziecka w przypadku gdy ojciec jest nieznany;
7. odpis prawomocnego orzeczenia sądu oddalającego powództwo o roszczenia alimentacyjne;
8. odpis prawomocnego orzeczenia sądu zobowiązującego jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka;
9. odpis orzeczenia sądu wskazującego na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach,
10. odpis prawomocnego postanowienia sądu orzekającego przysposobienie lub zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka;
11. orzeczenie sądu o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
12. inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.
Jeżeli w 2020 roku lub później nastąpiła utrata przez członka rodziny dochodu należy do wniosku dołączyć dokument określający datę utraty dochodu oraz wysokość utraconego dochodu (np. świadectwo pracy, zaświadczenie od pracodawcy o osiąganym dochodzie, pit- 11 itp.). Utrata dochodu ma miejsce wtedy, gdy członek rodziny nie osiąga już dochodu, który utracił, np. w wyniku rozwiązania umowy o pracę. W takiej sytuacji do dochodu rodziny nie wlicza się dochodu utraconego.
Jeżeli w 2020 roku nastąpiło uzyskanie przez członka rodziny dochodu należy dołączyć do wniosku dokument określający wysokość dochodu netto uzyskanego w tym roku (2020) przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy w których ich dochód był osiągany (dokument: np. zaświadczenie od pracodawcy, umowa o pracę). W przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (tj. w 2021r.) dokument określający wysokość dochodu netto uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (dokument: np. zaświadczenie od pracodawcy)