Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022r. Poz. 615),
• Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2021 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2021 r. poz. 1481)

ŚWIADCZENIAMI RODZINNYMI:

• Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego
• Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (tzw. becikowe)
• Świadczenia rodzicielskie ( tzw. kosiniakowe)

Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego
Prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje:

• rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu,
• opiekunowi faktycznemu dziecka,
• osobie uczącej się,

jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku, gdy w rodzinie jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności kryterium to wynosi 764 zł.
Zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko:

• 18 roku życia,
• nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo
• 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wysokości zasiłków:

• 95 zł – na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia,
• 124 zł – na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia,
• 135 zł – na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia.

Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki uzależnione od sytuacji rodziny:

1. Urodzenia dziecka – 1000 zł jednorazowo,
2. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – 400 zł miesięcznie,
3. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – 193 zł miesięcznie,
4. Wychowywania w rodzinie wielodzietnej – 95 zł miesięcznie
5. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – 90 zł miesięcznie (do 5-tego roku życia dziecka), 110 zł miesięcznie (powyżej 5-tego roku życia),
6. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego albo rocznego przygotowania przedszkolnego – 100 zł jednorazowo,
7. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania – 113 zł miesięcznie na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, 69 zł miesięcznie na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, Dodatek ten przysługuje w czasie trwania roku szkolnego.

Prawo do zasiłku rodzinnego ustala się począwszy od miesiąca w którym złożono wniosek do końca okresu zasiłkowego, który trwa od 1 listopada do 31 października następnego roku.

Do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:
1.     zaświadczenie szkoły albo oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły w przypadku gdy dziecko ukończyło 18. rok życia;
2.     zaświadczenie szkoły wyższej albo oświadczenie o uczęszczaniu do szkoły wyższej w przypadku osoby uczącej się lub osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba uczy się w szkole wyższej;
3.     dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

• oświadczenia członków rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. O podatku dochodowym od osób fizycznych,
• zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,
• umowę dzierżawy w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,
• umowę o wniesieniu wkładów gruntowych w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,
• odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną,
• przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,
• w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:
• zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub
• informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą,

4. odpis zupełny lub skrócony aktów zgonu rodziców lub odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną;
5. kartę pobytu – w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;
6. kartę pobytu i decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy – w przypadku cudzoziemca posiadającego kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”
7. odpis prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację albo odpis zupełny lub skrócony aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka – w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko;
8. odpis zupełny aktu urodzenia dziecka w przypadku gdy ojciec jest nieznany;
9. odpis prawomocnego orzeczenia sądu oddalającego powództwo o roszczenia alimentacyjne;
10. odpis prawomocnego orzeczenia sądu zobowiązującego jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka;
11. odpis orzeczenia sądu wskazującego na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach,
12. odpis prawomocnego postanowienia sądu orzekającego przysposobienie lub zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka;
13. orzeczenie sądu o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
14. inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza:

• Zaświadczenie wystawione przez lekarza lub położną o pozostawaniu matki dziecka pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży oraz potwierdzenie  co najmniej po jednej wizycie w każdym trymestrze

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza:

•  zaświadczenie pracodawcy albo oświadczenie o terminie i okresie na jaki został udzielony urlop wychowawczego oraz o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośredniego przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;
• zaświadczenie placówki zapewniającej całodobową opiekę, w przypadku umieszczenia w niej dziecka, o liczbie dni w tygodniu, w których korzysta w niej z całodobowej opieki, albo oświadczenie o niekorzystaniu przez więcej niż 5 dni w tygodniu z całodobowej opieki nad dzieckiem umieszczonym w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym;
• inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza:

• zaświadczenie szkoły albo oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły poza miejscem zamieszkania;
• zaświadczenie lub oświadczenie potwierdzające tymczasowe zameldowanie ucznia poza miejscem zamieszkania;
• inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Jeżeli w 2020 roku lub później nastąpiła utrata przez członka rodziny dochodu należy do wniosku dołączyć dokument określający datę utraty dochodu oraz wysokość utraconego dochodu (np. świadectwo pracy, zaświadczenie od pracodawcy o osiąganym dochodzie, pit- 11 itp.). Utrata dochodu ma miejsce wtedy, gdy członek rodziny nie osiąga już dochodu, który utracił, np. w wyniku rozwiązania umowy o pracę. W takiej sytuacji do dochodu rodziny nie wlicza się dochodu utraconego.
Jeżeli w 2020 roku nastąpiło uzyskanie przez członka rodziny dochodu należy dołączyć do wniosku dokument określający wysokość dochodu netto uzyskanego w tym roku (2020) przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy w których ich dochód był osiągany (dokument: np. zaświadczenie od pracodawcy, umowa o pracę). W przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (tj. w 2021r.) dokument określający wysokość dochodu netto uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (dokument: np. zaświadczenie od pracodawcy)
UWAGA
Jeśli członek rodziny utracił zatrudnienie i w ciągu 3 miesięcy ponownie je podjął u TEGO SAMEGO PRACODAWCY, nie stosuje się przepisów o utracie i uzyskaniu dochodów. Będzie to traktowane jak ciągłość pracy od dnia zawarcia pierwszej umowy o pracę/zlecenie/dzieło u danego pracodawcy. Dotyczy to również osób prowadzących działalność gospodarczą, które w ciągu 3 miesięcy zakończą prowadzenie tej działalności i rozpoczną prowadzenie nowej działalności.